Shloka 346
Prāyaścitta-vidhāna: Tapas, Dāna, Vrata, and Proportional Expiation (प्रायश्चित्तविधानम्)
पूजयित्वा ततः पश्चाद् गृहस्थो भोक्तुमहति । गृहस्थको चाहिये कि वह पहले देवताओं, ऋषियों, मनुष्यों (अतिथियों), पितरों और घरके देवताओंका पूजन करके पीछे अपने भोजन करे
pūjayitvā tataḥ paścād gṛhastho bhoktumarhati |
Vyāsa dạy rằng: người gia chủ chỉ trở nên xứng đáng để ăn sau khi trước hết đã dâng kính và thờ phụng đúng phần—bắt đầu với chư thiên, rồi đến các ṛṣi (hiền thánh), khách nhân gian, tổ tiên (pitṛ), và các thần hộ gia trong nhà. Ý nghĩa đạo lý là: hưởng thụ riêng phải đứng sau bổn phận thiêng liêng và cộng đồng; tiếp nhận dưỡng nuôi phải là một hành vi có kỷ luật, đặt trên lòng tri ân, hiếu khách, và sự tôn kính đối với trật tự nâng đỡ đời sống.
व्यास उवाच
Educational Q&A
A householder should not treat food as mere personal consumption; one should first fulfill obligations of reverence and offering—honoring the divine, the sages, guests, ancestors, and household deities—so that eating becomes a dharmic act rooted in gratitude and responsibility.
In Śānti Parva’s instruction on conduct, Vyāsa states a rule of household discipline: only after performing prior honors/offerings does the gṛhastha become fit to eat, emphasizing ordered duties before personal enjoyment.