Shloka 27
Nāgendra–Brāhmaṇa Saṃvāda: Praśna-vidhi and Dharmic Approach on the Gomatī Riverbank
आदि-अन्तसे रहित भगवान् अच्युतने उन दोनों बूँदोंकी ओर देखा। उनमेंसे एक बूँद भगवानकी दृष्टि पड़ते ही उनकी प्रेरणासे तमोमय मधुनामक दैत्यके आकारमें परिणत हो गयी। उस दैत्यका रंग मधुके समान था और उसकी कान्ति बड़ी सुन्दर थी। जलकी दूसरी बूँद
vaiśaṃpāyana uvāca | tāv abhyadhāvatāṃ śreṣṭhī tamasā rajasānvitau | balavantau gadāhastau padmanālānusāriṇau ||
Vaiśaṃpāyana nói: Được thúc đẩy bởi tamas và rajas, hai ác ma hàng đầu—Madhu và Kaiṭabha—lao vút về phía trước. Chúng sức mạnh phi thường, tay cầm chùy, tiến dọc theo cuống sen, bị những lực tối tăm và cuồng nhiệt đã tạo nên hình hài chúng thúc đẩy. Đoạn này gợi rằng khi các guṇa không được điều ngự mà bị khuấy động, chúng có thể hiện thành chướng ngại bạo liệt đối với trật tự vũ trụ, khiến thần lực phải chế ngự và phục hồi thế quân bình.
वैशग्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how tamas (dark inertia) and rajas (restless passion), when dominant and unchecked, can generate destructive momentum. Ethically, it implies the need for sattva—clarity and balance—so that power and action do not become mere aggression against order (dharma).
Madhu and Kaiṭabha, newly manifested and empowered by tamas and rajas, charge forward with clubs, moving along the lotus-stalk (padmanāla). This sets the stage for their confrontation with the divine principle that must re-establish equilibrium.