Shloka 14
Nāgendra–Brāhmaṇa Saṃvāda: Praśna-vidhi and Dharmic Approach on the Gomatī Riverbank
धरण्यामथ लीनायामप्सु चैकार्णवे पुरा । ज्योतिर्भूते जले चापि लीने ज्योतिषि चानिले
dharaṇyām atha līnāyām apsu caikārṇave purā | jyotir-bhūte jale cāpi līne jyotiṣi cānile, nṛpaśreṣṭha adya tvaṁ pañcabhūtānām ātyantika-pralayasya vṛttāntaṁ śṛṇu |
Vaiśampāyana nói: “Hỡi bậc vương giả tối thượng, nay hãy nghe về cuộc đại tiêu vong rốt ráo của năm đại. Thuở xưa, khi đất tan vào nước của đại dương vũ trụ duy nhất; và nước—hóa thành ánh sáng—tan vào ánh sáng; ánh sáng tan vào gió; toàn thể cõi rộng lớn bị nuốt dần từng bậc. Khi mọi hình tướng rút về những nguyên nhân vi tế hơn của chúng, thì không còn phân biệt được gì ở bất cứ nơi đâu—chỉ có bóng tối, và không gì khác.”
वैशग्पायन उवाच
Educational Q&A
All manifested forms are impermanent and ultimately resolve back into subtler causes; recognizing this cosmic reabsorption supports detachment and steadiness in dharma by loosening clinging to transient worldly structures.
Vaiśampāyana describes an ancient scene of cosmic dissolution: earth merges into water, water into the fiery/light principle, and that into wind, indicating a stepwise withdrawal of the elements until perceptible reality disappears into darkness.