Shloka 5
Yajña-bhāga-vyavasthā and the Pravṛtti–Nivṛtti Framework (यज्ञभागव्यवस्था तथा प्रवृत्तिनिवृत्तिधर्मविवेचनम्)
मदगुभि: खग्जरीटैश्न विचित्रैर्जीवजीवकै:
bhīṣma uvāca | madagubhiḥ khañjarīṭaiś ca vicitrair jīvajīvakaiḥ | tasmin parvate sarvata apsaraso vicaranti sma | nānāprāṇiśāntadhvaninā tatra sarvaḥ pradeśo vyāptaḥ | sahasrāṇi kinnarāḥ bhramarā madagavaḥ vicitrāḥ khañjarīṭāś cakoraś ca | śatāni madhuravāṇyā suśobhitā vicitravarṇā mayūrāḥ | rājahaṃsasamūhāḥ kālāḥ kokilāś ca tatra śāntāṃ madhurāṃ dhvaniṃ vitanvanti sma ||
Bhīṣma nói: “Trên ngọn núi ấy, các Apsarā dạo bước khắp nơi. Cả vùng đều tràn ngập một âm vang êm dịu, thanh tĩnh do muôn loài sinh vật tạo nên. Có hàng nghìn Kinnara, cùng ong bướm, chim madagu, những loài chim đuôi lắc sặc sỡ, chim chakor; lại có hàng trăm con công muôn sắc, được tô điểm bởi tiếng hót ngọt lành; bầy thiên nga vương giả và những con cu gáy đen—tất cả đều rải khắp một khúc nhạc dịu dàng, du dương.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse foregrounds śānti (tranquility) through an image of harmonious nature and celestial presence, suggesting that a calm environment and gentle sounds support contemplation and the settling of the mind—an important backdrop for ethical reflection in the Śānti Parva.
Bhishma is describing a mountain region teeming with apsarases and many kinds of beings and birds. Their collective, sweet, peaceful sounds pervade the area, creating an atmosphere of serenity.