Shloka 179
Śuka’s Guṇa-Transcendence and Vyāsa’s Consolation (शुकगति-वर्णनम्)
वर्णाश्रमा: पृथक्त्वेन दृष्टार्थस्यापृथक्त्विन: । नान्यदन्यदिति ज्ञात्वा नान्यदन्यत्र वर्तते
varṇāśramāḥ pṛthaktvena dṛṣṭārthasyāpṛthaktvinaḥ | nānyad anyad iti jñātvā nānyad anyatra vartate ||
Bhīṣma nói: “Các giai tầng và các giai đoạn đời sống quả được mô tả là phân biệt. Nhưng đối với người đã trực chứng Chân Thật—an trú trong tri kiến bất nhị—đã biết rằng ‘không có gì khác biệt, tách rời’, và hành xử mọi việc với tuệ giác rằng ngoài Tự Ngã không có gì tồn tại, và rằng chẳng thể tìm thấy một ‘kẻ khác’ trong bất cứ ‘kẻ khác’ nào, thì không thể có sự kết hợp chân thực với một cái gì khác mình. Vì vậy, đối với bậc tri giả ấy, lời buộc tội ‘lẫn lộn varṇa’ (varṇa-saṅkara) không thể phát sinh.”
भीष्य उवाच
Educational Q&A
Bhīṣma distinguishes between conventional social distinctions (varṇa and āśrama) and the standpoint of realized non-dual knowledge. For the Self-realized person who sees no true ‘other,’ notions like ‘mixture’ or ‘contamination’ based on difference lose their footing, because they presuppose real separateness.
In Śānti Parva’s instruction on dharma and liberation, Bhīṣma explains to the listener that while social duties are taught in differentiated form for worldly order, the knower of Brahman transcends difference-based judgments; hence accusations such as varṇa-saṅkara do not apply to one established in non-dual realization.