Shloka 126
Śuka’s Guṇa-Transcendence and Vyāsa’s Consolation (शुकगति-वर्णनम्)
यथा<55दित्यान्मणेश्षापि वीरुद्धयश्चैव पावक: । जायन्त्येवं समुदयात् कलानामिव जन्तव:
yathādityān maṇeḥ śāpī viruddhayaś caiva pāvakaḥ | jāyanty evaṃ samudayāt kalānām iva jantavaḥ ||
Bhīṣma nói: như lửa hiện ra từ viên sūryakānta khi gặp ánh dương, và như lửa phát sinh từ gỗ khi cọ xát, cũng vậy, các loài hữu tình thọ sinh từ sự tụ hội của những “kalā” (các phần tố) đã được nói đến trước. Lời dạy nhấn mạnh rằng đời sống hữu thân nảy sinh do các điều kiện hội đủ, không phải ngẫu nhiên; khi các nhân duyên cần thiết hợp lại, quả tất theo đó mà thành.
भीष्य उवाच
Educational Q&A
That birth and manifestation occur when the necessary causes and conditions assemble—like fire emerging from a sunstone under sunlight or from wood through friction—so embodied existence is the result of a lawful conjunction of constituent factors (kalās).
Bhīṣma is instructing (in Śānti Parva’s didactic setting) by giving two familiar analogies for emergence: fire appears when the right enabling conditions are present; likewise, beings arise when the previously discussed constituent elements combine.