Shloka 82
नारद–शुक संवादः
Impermanence, Svabhāva, and Śuka’s Resolve for Yoga
पश्यापश्यं यो न पश्येत् क्षेम्यं तत्त्वं च काश्यप । केवलाकेवलं चाद्यं पञ्चविंशं परं च यत्
paśyāpaśyaṃ yo na paśyet kṣemyaṃ tattvaṃ ca kāśyapa | kevalākevalaṃ cādyaṃ pañcaviṃśaṃ paraṃ ca yat ||
Yājñavalkya nói: “Hỡi Kāśyapa, ai không phân biệt được kẻ thấy và cái bị thấy—tức tự ngã hữu tri và trường giới vô tri—thì không thật sự thấy được thực tại cát tường. Người ấy cũng không hiểu đúng ‘kevala’ (tự ngã thuần tịnh, không dính mắc), ‘akevala’ (tự ngã kết hợp với Prakṛti), nguyên lý sơ thủy, nguyên lý thứ hai mươi lăm (Puruṣa), và Đấng Tối Thượng vượt trên tất cả. Thiếu chánh tri ấy, người ta vẫn mắc kẹt trong vòng luân hồi đến rồi đi.”
याज़्ञवल्क्य उवाच
Educational Q&A
Liberating insight requires discriminating consciousness (the seer/Self) from insentient nature (the seen/Prakṛti and its products). One must also understand the Self as both ‘pure’ (kevala) and ‘associated’ (akevala) in lived experience, recognize the Sāṅkhya framework of principles (including the 25th, Puruṣa), and know the Supreme beyond them; without this right discernment, one remains bound to saṃsāra.
In Śānti Parva’s instruction on peace and liberation, the sage Yājñavalkya addresses Kāśyapa, emphasizing philosophical discrimination and correct metaphysical knowledge as the basis for welfare and release from repeated birth and death.