Shloka 44
नारद–शुक संवादः
Impermanence, Svabhāva, and Śuka’s Resolve for Yoga
तथैव वेद्यमव्यक्तमवेद्य: पुरुषस्तथा । अज्ञावुभौी ध्रुवौ चैव अक्षयौ चाप्युभावपि
tathaiva vedyam avyaktam avedyaḥ puruṣas tathā | ajñāv ubhau dhruvau caiva akṣayau cāpy ubhāv api ||
Yājñavalkya nói: “Cũng như vậy, Tự Nhiên Vô Hiển (Prakṛti) là đối tượng có thể được nhận biết, còn Ngã Thể (Puruṣa) thì không phải là đối tượng để nắm bắt bằng tri thức. Tuy thế, những bậc hiền triết đã có tuệ giác quyết định về chân lý của Tự Ngã tuyên bố rằng, xét theo nghĩa tối hậu, cả Prakṛti lẫn Puruṣa đều là ‘bất khả tri’; cả hai đều bất động, kiên định, và đều bất hoại—vô sinh và vĩnh cửu.”
याज़्ञवल्क्य उवाच
Educational Q&A
The verse distinguishes Prakṛti (the unmanifest source of change) and Puruṣa (pure consciousness). Prakṛti can be approached as an object of analysis, while Puruṣa is not an object among objects. Yet, from the highest standpoint, both are said to be beyond ordinary cognition—steady and imperishable—pointing the seeker toward non-objectifying, contemplative insight rather than mere conceptual knowledge.
In Śānti Parva’s philosophical instruction, the sage Yājñavalkya is expounding subtle doctrine about reality and the Self. The discussion is not about external events but about clarifying the nature of Prakṛti and Puruṣa for ethical-spiritual orientation and liberation-focused understanding.