Shloka 9
ब्रह्मघोष-प्रवर्तनम्, अनध्याय-नियमः, वायु-मार्ग-वर्णनम्
Restoring Vedic Recitation, the Anadhyaya Rule, and the Taxonomy of Winds
कर्तृत्वाच्चापि बीजानां बीजधर्मा तथोच्यते । गुणानां प्रसवत्वाच्च प्रलयत्वात् तथैव च
kartṛtvāc cāpi bījānāṃ bījadharmā tathocyate | guṇānāṃ prasavatvāc ca pralayatvāt tathaiva ca ||
Yājñavalkya nói: “Vì nó là tác nhân làm phát sinh các ‘hạt giống’ (những nguyên lý nhân quả của hữu tình), nên được gọi là ‘Bīja-dharma’ (tánh của hạt giống). Và vì nó cũng là nguyên nhân khiến các guṇa hiển lộ, đồng thời cũng là nguyên nhân khiến các guṇa tiêu tan, nên lại được gọi là ‘Guṇa-dharma’ (tánh của các guṇa).”
याज़्वल्क्य उवाच
Educational Q&A
A single causal principle is described as both the ‘seed’ of beings and the regulator of the guṇas: it manifests the qualities that constitute experience and also withdraws them in dissolution. Ethically, this supports vairāgya and viveka—do not cling to guṇa-made states (pleasure, power, identity), but seek the stable ground beyond their arising and passing.
In Śānti Parva’s instruction on liberation-oriented knowledge, the sage Yājñavalkya explains technical terms for the ultimate/causal principle by pointing to its functions: it serves as the source (bīja) for entities and as the cause of both the emergence and the dissolution (pralaya) of the guṇas.