Shloka 8

ब्रह्मघोष-प्रवर्तनम्, अनध्याय-नियमः, वायु-मार्ग-वर्णनम्

Restoring Vedic Recitation, the Anadhyaya Rule, and the Taxonomy of Winds

Devanagari script

कर्तृत्वात्‌ प्रकृतीनां च तथा प्रकृतिधर्मिता,नाना प्रकृतियोंको अपनेमें स्वीकार कर लेनेसे वह प्रकृति-धर्मवाला हो जाता है

Transliteration

kartṛtvāt prakṛtīnāṃ ca tathā prakṛti-dharmitā | nānā prakṛtīḥ svayam ātmany aṅgīkṛtya sa prakṛti-dharmavān bhavati ||

Translation

Yājñavalkya nói: “Vì các thành tố của Prakṛti (tự nhiên) vận hành như những kẻ làm, và vì con người bị định hình bởi chính luật của tự nhiên, nên ai dung nạp vào mình nhiều khuynh hướng và tính khí khác nhau sẽ bị các phẩm tính của Prakṛti chi phối.”

Word by Word

• कर्तृत्वात्: from/owing to agency (doership)
• कर्तृत्वात्: Apadana
• Type: Noun
• Root: कर्तृत्व (कर्तृ + त्व)
• Form: Neuter, Ablative, Singular

• प्रकृतीनाम्: of the natures/constituents
• Type: Noun
• Root: प्रकृति
• Form: Feminine, Genitive, Plural

• च: and
• Type: Indeclinable
• Root: च

• तथा: thus/likewise
• Type: Indeclinable
• Root: तथा

• प्रकृतिधर्मिता: the state of having nature as one’s property; conformity to nature
• प्रकृतिधर्मिता: Karta
• Type: Noun
• Root: प्रकृतिधर्मिता (प्रकृति + धर्मिता)
• Form: Feminine, Nominative, Singular

Speaker

याज़्वल्क्य उवाच

Characters & Entities

• याज्ञवल्क्य (Yājñavalkya)

Educational Q&A

What is the core teaching?

If one identifies with and adopts many shifting natural tendencies (prakṛti), one becomes ruled by prakṛti’s law; freedom requires discernment that separates the self from nature’s impulses.

What is happening in the narrative?

In Śānti Parva’s philosophical instruction, Yājñavalkya explains how doership and the adoption of dispositions bind a person to prakṛti, framing a lesson on inner discipline and right understanding.