Shloka 42
Jarā-Mṛtyu-anatikrama: Janaka–Pañcaśikha-saṃvāda
Aging and Death Cannot Be Overstepped
अक्षरक्षरयोरेतदुक्त तव निदर्शनम् । मयेह ज्ञानसम्पन्नं यथाश्रुतिनिदर्शनात्,राजन! वेदमें जैसा वर्णन किया गया है, उसके अनुरूप यह क्षर-अक्षरका विवेक करानेवाला ज्ञान मैंने तुम्हें सुनाया है
akṣarakṣarayor etad uktaṁ tava nidarśanam | mayeha jñānasampannaṁ yathāśruti-nidarśanāt, rājan! vedaṁ me yathā varṇitaṁ, tasya anurūpaṁ idaṁ kṣara-akṣara-viveka-kārakaṁ jñānaṁ mayā tubhyaṁ śrāvitam ||
Vasiṣṭha nói: “Ví dụ này về cái bất hoại (akṣara) và cái hoại diệt (kṣara) nay đã được nói ra để bệ hạ thấu hiểu. Ở đây, ta đã truyền đạt cho bệ hạ một giáo huấn đầy đủ chân tri, nương theo những chỉ dấu của Śruti. Ôi Đại vương, đúng như Veda đã mô tả, ta đã tụng đọc cho bệ hạ tri kiến giúp phân biệt điều biến dịch và điều bất biến.”
वसिष्ठ उवाच
Educational Q&A
The verse emphasizes viveka—clear discernment between kṣara (the changing, perishable realm) and akṣara (the unchanging, imperishable principle)—and asserts that this teaching is aligned with Śruti/Vedic testimony, presenting scriptural authority as the basis for right understanding.
Vasiṣṭha addresses a king and concludes or summarizes an instruction: he has provided an illustrative explanation of the imperishable and perishable, claiming it is faithful to Vedic description, and that he has now recited this discriminative knowledge to the listener.