Shloka 28
Utkramaṇa-sthāna and Ariṣṭa-lakṣaṇa: Yājñavalkya’s Instruction on Departure Pathways and Mortality Signs
अनादिनिधनो<नन्त:ः सर्वदर्शी निरामय: । केवल त्वभिमानित्वाद् गुणेषु गुण उच्यते
anādinidhano 'nantaḥ sarvadarśī nirāmayaḥ | kevala-tv-abhimānitvād guṇeṣu guṇa ucyate ||
Vasiṣṭha nói: “Ngài không khởi đầu, không kết thúc, vô hạn, thấy biết tất cả và không nhiễm khổ não. Nhưng chỉ vì ngã mạn tự đồng nhất mà Ngài được nói như một ‘tính chất’ giữa các tính chất—dường như bị điều kiện hóa chỉ bởi sự tự phụ nhận mình là chủ sở hữu và tác nhân.”
वसिष्ठ उवाच
Educational Q&A
The Self (or ultimate reality) is intrinsically beginningless, endless, infinite, all-seeing, and untouched by suffering; it is not truly a product of the guṇas. It is called a ‘guṇa’ only from the standpoint of egoic identification, which superimposes limitation and agency onto what is actually unconditioned.
In the Śānti Parva’s instruction on peace and liberation, Vasiṣṭha is explaining a metaphysical point: how the unconditioned Self appears entangled in prakṛti’s guṇas. He attributes this apparent bondage not to the Self itself but to abhimāna—misidentification that makes the transcendent seem like one factor among conditioned qualities.