Shloka 41
अव्यक्त-गुण-पुरुषविवेकः | Avyakta, Guṇas, and Discrimination of Puruṣa
निरयाच्चापि मानुष्यं कालेनैष्याम्यहं पुन: । मनुष्यत्वाच्च देवत्वं देवत्वात् पौरुषं पुन:
nirayāc cāpi mānuṣyaṁ kālenaiṣyāmy ahaṁ punaḥ | manuṣyatvāc ca devatvaṁ devatvāt pauruṣaṁ punaḥ ||
Vasiṣṭha nói: “Dẫu từ địa ngục, theo thời gian, ta cũng sẽ trở lại sinh làm người. Từ đời người, nhờ quả của công đức, người ta đạt đến cảnh giới chư thiên; và từ cảnh giới chư thiên, khi phước ấy cạn, lại trở về thọ thân người một lần nữa.”
वसिष्ठ उवाच
Educational Q&A
The verse teaches the cyclical movement of beings through realms according to karma: suffering states like hell are not eternal; merit can elevate one to divine realms, but even heaven is temporary—when merit is exhausted, one returns to human birth. Ethical effort in human life is therefore crucial.
Vasiṣṭha is explaining the post-mortem trajectory of the self: after experiencing the results of wrongdoing in niraya, one returns to human life; through righteous conduct and accumulated merit one may reach deva-status; and after the depletion of that merit, one is reborn again among humans.