Shloka 20
Adhyāya 302: Guṇa-vicāra, Gati-bheda, and the Imperishable State
Yājñavalkya–Janaka
वृतं नैकात्मकं येन कृतं त्रैलोक्यमात्मना । तथैव बहुरूपत्वाद् विश्वरूप इति स्मृत:
vṛtaṃ naikātmakaṃ yena kṛtaṃ trailokyam ātmanā | tathaiva bahurūpatvād viśvarūpa iti smṛtaḥ ||
Vasiṣṭha nói: “Đấng đã tạo tác tam giới bằng chính Tự ngã của mình không bị giam trong một hình tướng duy nhất. Vì Ngài hiển lộ trong nhiều hình tướng, nên được ghi nhớ là ‘Viśvarūpa’—Đấng Toàn Hình. Do vậy, vũ trụ vừa được tạo thành vừa được thấm nhuần bởi một Thực tại duy nhất ấy: hiện ra muôn vẻ mà vẫn không đánh mất nhất thể nội tại.”
वसिष्ठ उवाच
Educational Q&A
The verse teaches that the ultimate principle that creates the three worlds is not limited to a single form; it manifests as many forms while remaining one. This supports an ethical vision of unity: seeing multiplicity as expressions of one reality reduces ego-driven division and encourages reverence toward all beings.
Vasiṣṭha is instructing his listener in a philosophical discourse within Śānti Parva, explaining the cosmic creator-pervader as ‘Viśvarūpa’—so called because the one reality appears in countless forms and yet underlies and pervades the entire three-world cosmos.