Shloka 19
Adhyāya 302: Guṇa-vicāra, Gati-bheda, and the Imperishable State
Yājñavalkya–Janaka
सांख्ये च पल्यते शास्त्रे नामभिरबहुधात्मक: । विचित्ररूपो विश्वात्मा एकाक्षर इति स्मृत:
sāṅkhye ca palyate śāstre nāmabhir bahudhātmakaḥ | vicitrarūpo viśvātmā ekākṣara iti smṛtaḥ ||
Vasiṣṭha nói: “Ngay trong giáo lý Sāṅkhya cũng mô tả Thực tại ấy là có nhiều phương diện và được gọi bằng nhiều danh xưng. Người ta ghi nhớ Ngài như Đấng Nhất Thể với những hình tướng kỳ diệu, Linh hồn của vũ trụ, và ‘Âm tiết Bất hoại duy nhất’. Dẫu hiện ra trong vô số tên gọi và hình dạng, Ngài vẫn là nguyên lý duy nhất, trùm khắp, vừa khai sinh tam giới vừa thấm nhuần khắp tam giới; vì thế Ngài được hiểu là Hữu thể vũ trụ, mang mọi hình tướng.”
वसिष्ठ उवाच
Educational Q&A
The verse teaches that the ultimate Reality is one, yet spoken of in many ways: it is called the cosmic Self and the imperishable ‘single syllable.’ Diversity of names and forms does not contradict unity; rather, the One appears manifold while remaining all-pervading.
Vasiṣṭha is instructing his listener in a philosophical context within Śānti Parva, aligning Sāṅkhya discourse with broader Mahābhārata teaching: the supreme principle is described through multiple epithets to guide understanding of creation and pervasion.