Shloka 9
Adhyātma–Adhibhūta–Adhidaivata Correspondences and the Triguṇa Lakṣaṇas (Śānti-parva 301)
देवर्षिविषयान् ज्ञात्वा योगानामपि चेश्वरान् | प्रजापतीनां विषयान् ब्रह्मणो विषयांस्तथा
bhīṣma uvāca | devarṣi-viṣayān jñātvā yogānām api ceśvarān | prajāpātīnām viṣayān brahmaṇo viṣayāṁs tathā ||
Bhīṣma nói: “Hỡi bậc vương giả trong loài người, khi đã hiểu các cõi và đối tượng của các thiên tiên, và cả những quyền năng tối thượng của các pháp yoga; lại hiểu các lãnh vực của Prajāpati và của Brahmā—người ấy có được sự phân minh về tầm với và giới hạn của mọi trạng thái tôn quý ấy. Nhờ tri kiến phân biệt này, hành giả trở nên xứng hợp với con đường cao thượng, vượt khỏi sự chấp thủ vào các đối tượng giác quan và hướng đến giải thoát.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
True spiritual progress requires discerning knowledge of even the highest cosmic and yogic attainments—understanding their ‘domains’ (viṣayas) and limits—so that the seeker does not mistake exalted experiences for final liberation and instead cultivates detachment and the liberating path.
In Shanti Parva, Bhishma instructs Yudhishthira on dharma and liberation. Here he continues a philosophical exposition, pointing to comprehensive knowledge of cosmic hierarchies (devarshis, Prajapatis, Brahma) and yogic powers as part of the discriminative wisdom that supports moksha-oriented practice.