Shloka 7
Adhyātma–Adhibhūta–Adhidaivata Correspondences and the Triguṇa Lakṣaṇas (Śānti-parva 301)
पितृणां विषयान ज्ञात्वा तिर्यक्षु चरतां नूप । सुपर्णविषयान् ज्ञात्वा मरुतां विषयांस्तथा
pitṝṇāṁ viṣayān jñātvā tiryakṣu caratāṁ nūpa | suparṇaviṣayān jñātvā marutāṁ viṣayāṁs tathā ||
Bhīṣma nói: “Hỡi đại vương, khi đã hiểu các cõi kinh nghiệm thuộc về Pitṛ (tổ tiên), và cũng hiểu các cõi của những loài chuyển động trong cảnh giới súc sinh; lại hiểu cõi của Suparṇa (Garuḍa) và cũng vậy cõi của các Marut—người ấy có được cái nhìn phân minh về cách các trật loại hữu tình bị ràng buộc vào những đối tượng và điều kiện riêng của mình. Tri kiến ấy nâng đỡ sự tự chế theo đạo: nó phơi bày giới hạn và hậu quả của dục vọng do giác quan dẫn dắt trong mọi thế giới, và khiến tâm hướng về con đường vượt khỏi mọi ‘lãnh vực’ hữu vi để đến giải thoát.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse points to a contemplative discipline: by understanding the ‘viṣayas’—the conditioned spheres and sense-objects that govern different classes of beings (ancestors, animals, Garuḍa, Maruts)—one recognizes the relativity and limitation of worldly enjoyments. This supports ethical restraint and strengthens the turn toward Sāṅkhya-Yoga insight aimed at liberation beyond all such domains.
In Śānti Parva, Bhīṣma instructs the king (Yudhiṣṭhira) on higher dharma and the paths of knowledge. Here he continues a cosmological-psychological mapping of various beings’ ‘domains’ to show how desire and experience are structured across worlds, preparing the listener for a mokṣa-oriented understanding.