Shloka 31
Adhyātma–Adhibhūta–Adhidaivata Correspondences and the Triguṇa Lakṣaṇas (Śānti-parva 301)
गतिं चाप्यशुभां ज्ञात्वा नूपते पापकर्मिणाम् | वैतरण्यां च यद् दुःखं पतितानां यमक्षये
gatiṁ cāpy aśubhāṁ jñātvā nṛpate pāpakarmiṇām | vaitaraṇyāṁ ca yad duḥkhaṁ patitānāṁ yamakṣaye pṛthvīnātha |
Bhīṣma nói: “Tâu Đại vương, khi đã hiểu rõ số phận bất tường đang chờ kẻ tạo nghiệp ác, và cũng thấu biết nỗi khổ của những chúng sinh sa đọa nơi cõi Diêm Vương—đặc biệt là sự hành hạ trong sông Vaitaraṇī—thì người ta phải tỉnh giác, dè dặt và giữ gìn hạnh kiểm của mình.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhishma urges the king to recognize that sinful actions lead to an inauspicious post-mortem fate, vividly symbolized by suffering in Yama’s realm and the Vaitaraṇī; awareness of consequences should motivate ethical self-restraint and dharmic conduct.
In the Shanti Parva’s instruction to the ruler, Bhishma continues a moral discourse: he points to the grim destiny of wrongdoers and invokes Yama’s domain and the Vaitaraṇī river as images of punitive suffering, strengthening his counsel on righteous governance and personal conduct.