Shloka 13
Adhyātma–Adhibhūta–Adhidaivata Correspondences and the Triguṇa Lakṣaṇas (Śānti-parva 301)
ज्ञानयोगे च ये दोषा गुणा योगे च ये नृप । सांख्यज्ञाने च ये दोषास्तथैव च गुणा नृप
bhīṣma uvāca |
jñānayoge ca ye doṣā guṇā yoge ca ye nṛpa |
sāṅkhyajñāne ca ye doṣās tathaiva ca guṇā nṛpa ||
Bhīṣma nói: “Hỡi đại vương, những lỗi lầm và ưu thắng thuộc về kỷ luật của Yoga tri thức, những lỗi lầm và ưu thắng thuộc về Yoga, và cũng vậy, những lỗi lầm và ưu thắng thuộc về tri kiến Sāṅkhya—tất cả những điều ấy, thưa đại vương, đều phải được hiểu và phân biệt. Nhờ nhận rõ sức mạnh và giới hạn của từng pháp môn, người tu tránh lẫn lộn đường lối và tiến bước với sự minh bạch về phía giải thoát.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhishma emphasizes discernment: each spiritual discipline—Jnana-yoga, Yoga, and Sāṅkhya-knowledge—has its own merits (guṇa) and limitations (doṣa). A seeker should understand these clearly to choose and practice a path without confusion, thereby progressing steadily toward liberation.
In the Śānti Parva’s instruction to the king (Yudhishthira), Bhishma continues his systematic teaching on liberation-oriented disciplines. Here he signals a comparative evaluation of major soteriological paths—Jnana-yoga, Yoga, and Sāṅkhya—framing the discussion in terms of their respective strengths and weaknesses.