Shloka 112
Adhyātma–Adhibhūta–Adhidaivata Correspondences and the Triguṇa Lakṣaṇas (Śānti-parva 301)
हित्वा च देहं प्रविशन्ति देव॑ दिवौकसो द्यामिव पार्थ सांख्या: । अतोड5धिकं ते5भिरता महारहें सांख्ये द्विजा: पार्थिव शिष्टजुष्टे
hitvā ca dehaṁ praviśanti devaṁ divaukaso dyām iva pārtha sāṅkhyāḥ | ato 'dhikaṁ te 'bhiratā mahārhe sāṅkhye dvijāḥ pārthiva śiṣṭa-juṣṭe ||
Bhīṣma nói: “Hỡi Pārtha, những ai an lập trong Sāṅkhya, sau khi lìa bỏ thân này, liền nhập vào Đấng Tối Thượng—như chư thiên cư trú cõi trời đi vào bầu trời. Vì thế, hỡi bậc chúa tể mặt đất, đối với Sāṅkhya chí tôn ấy, được người tinh luyện và kỷ luật tôn kính và thực hành, hàng ‘nhị sinh’ lại càng thêm một lòng sùng mộ.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhīṣma teaches that discriminative wisdom (Sāṅkhya) culminates in liberation: when the body is relinquished, the knower enters the Supreme Divine. The verse also affirms Sāṅkhya’s high status as a venerable path esteemed by the cultured and the twice-born.
In Śānti Parva, Bhīṣma instructs Yudhiṣṭhira’s side (addressing Arjuna here as Pārtha) on dharma and liberation. He praises Sāṅkhya as a respected discipline and uses the analogy of gods entering heaven to describe the liberated soul’s entry into the Supreme after death.