Shloka 11
Adhyātma–Adhibhūta–Adhidaivata Correspondences and the Triguṇa Lakṣaṇas (Śānti-parva 301)
प्राप्त काले च यद् दुःखं सततं विषयैषिणाम् | तिर्यक्षु पततां दुःखं पततां नरके च यत्
prāpta-kāle ca yad duḥkhaṁ satataṁ viṣayaiṣiṇām | tiryakṣu patatāṁ duḥkhaṁ patatāṁ narake ca yat ||
Bhīṣma nói: “Hãy suy xét nỗi khổ cứ lặp đi lặp lại giáng xuống những kẻ luôn đuổi theo các đối tượng của giác quan khi thời khắc định mệnh đến; và cũng hãy suy xét nỗi khổ của chúng sinh rơi vào loài súc sinh, cùng nỗi khổ của kẻ rơi vào địa ngục.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Attachment to sense-objects leads to recurring suffering, and karmic downfall can culminate in painful states such as animal birth and hell; therefore one should cultivate discernment and restraint rather than compulsive pursuit of pleasures.
In the Śānti Parva discourse, Bhīṣma continues instructing the king on the consequences of desire-driven living, contrasting worldly craving with the grim outcomes of karmic decline (tiryagyoni and naraka) to motivate ethical self-control and higher knowledge.