Shloka 13
Vidyā–Avidyā and the Twenty-Fifth Principle
Sāṃkhya–Yoga Clarification
दुर्लभो हि मनुष्येन्द्र नर: प्रत्यवमर्शवान् । यो वै प्रियसुखे क्षीणे तप: कर्तुं व्यवस्यति
durlabho hi manuṣyendra naraḥ pratyavamarśavān | yo vai priyasukhe kṣīṇe tapaḥ kartuṁ vyavasyati nareन्द्र ||
Parāśara nói: “Hỡi bậc chúa tể loài người, người có năng lực suy xét tỉnh táo thật hiếm hoi—kẻ mà khi những lạc thú do điều mình yêu quý đem lại đã cạn kiệt, vẫn kiên quyết phát nguyện bước vào khổ hạnh. Người ấy không sụp đổ khi an ổn gia đình và tiện nghi thế tục phai tàn, mà biến sự mất mát ấy thành một cam kết có ý thức đối với kỷ luật nội tâm.”
पराशर उवाच
Educational Q&A
True discernment is shown when a person, after the decline of pleasures tied to loved ones and worldly attachments, chooses austerity and inner discipline rather than chasing replacement pleasures. The verse praises the rare capacity to convert loss into spiritual resolve.
Parāśara is instructing a king, emphasizing how uncommon it is to find someone who reflects deeply and, when ordinary sources of happiness fade, deliberately commits to tapas (a disciplined spiritual path) instead of remaining bound to grief or renewed attachment.