Shloka 24

Adhyāya 290: Sāṃkhya-vidhi, Deha-doṣa, Guṇa-vicāra, and Mokṣa-gati

Bhīṣma–Yudhiṣṭhira Dialogue

Devanagari script

परेषां यदसूयेत न तत्‌ कुर्यात्‌ स्वयं नरः । यो हासूयुस्तथायुक्त: सो5वहासं नियच्छति

Transliteration

pareṣāṁ yad asūyeta na tat kuryāt svayaṁ naraḥ | yo hāsūyus tathāyuktaḥ so 'vahāsaṁ niyacchati ||

Translation

Người ta chớ tự làm điều mà mình sẽ lên án nơi kẻ khác. Kẻ quen bới lỗi, nghiêng về thói chê bai như thế, rốt cuộc chỉ tự chuốc lấy sự nhạo báng và khinh miệt—hạnh kiểm của hắn sụp đổ thành trò cười chứ không thành đức hạnh.

Word by Word

• परेषाम्: of others
• परेषाम्: Adhikarana
• Type: Noun/Adjective
• Root: पर (प्रातिपदिक)
• Form: पुं, षष्ठी, बहुवचन

• यत्: that which
• यत्: Karma
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुं, द्वितीया, एकवचन

• असूयेत: should censure / should envy
• असूयेत: Karta
• Type: Verb
• Root: असूय् (धातु)
• Form: विधिलिङ्, प्रथम, एकवचन

• न: not
• Type: Indeclinable
• Root: न

• तत्: that
• तत्: Karma
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुं, द्वितीया, एकवचन

• कुर्यात्: should do
• कुर्यात्: Karta
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: विधिलिङ्, प्रथम, एकवचन

• स्वयम्: oneself
• Type: Indeclinable
• Root: स्वयम्

• नरः: a man
• नरः: Karta
• Type: Noun
• Root: नर (प्रातिपदिक)
• Form: पुं, प्रथमा, एकवचन

• यः: who
• यः: Karta
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं, प्रथमा, एकवचन

• ह: indeed
• Type: Indeclinable
• Root: ह

• असूयुः: censorious / envious
• असूयुः: Karta
• Type: Adjective
• Root: असूयु (प्रातिपदिक)
• Form: पुं, प्रथमा, एकवचन

• तथा: thus / in that way
• Type: Indeclinable
• Root: तथा

• युक्तः: endowed / engaged (in that)
• युक्तः: Karta
• Type: Adjective
• Root: युज् (धातु) + क्त (प्रत्यय)
• Form: पुं, प्रथमा, एकवचन

• सः: he
• सः: Karta
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं, प्रथमा, एकवचन

• अवहासम्: ridicule / mockery
• अवहासम्: Karma
• Type: Noun
• Root: अवहास (प्रातिपदिक)
• Form: पुं, द्वितीया, एकवचन

• नियच्छति: restrains / checks
• नियच्छति: Karta
• Type: Verb
• Root: नि + यम् (धातु)
• Form: लट्, प्रथम, एकवचन

Speaker

पराशर उवाच

Characters & Entities

• Parāśara

Educational Q&A

What is the core teaching?

Use your own moral judgment consistently: do not perform actions you would blame in others. Habitual fault-finding (asūyā) degrades one’s character and speech, leading to contempt and ridicule rather than dharmic conduct.

What is happening in the narrative?

In Śānti Parva’s instruction on dharma and right conduct, Parāśara delivers a concise ethical maxim: self-regulation should be guided by the same standards one applies when judging others, warning against the corrosive habit of censoriousness.