Shloka 26
Haṃsa–Sādhya Saṃvāda: Satya, Dama, Kṣamā and the Discipline of Speech
द्यूते पाने तथा स्त्रीषु मृगयायां च यो नर: । न प्रमाद्यति सम्मोहात् सततं मुक्त एव सः
dyūte pāne tathā strīṣu mṛgayāyāṃ ca yo naraḥ | na pramādyati sammohāt satataṃ mukta eva saḥ ||
Bhīṣma nói: Người đàn ông nào, dù ở giữa cờ bạc, rượu chè, giao du với phụ nữ và cuộc săn đuổi, vẫn không vì si mê mà rơi vào sự buông lung—người ấy hằng luôn tự do. Lời dạy nhấn mạnh rằng trói buộc không chỉ do những thú vui cám dỗ hiện diện, mà do sự mất tự chủ và mất khả năng phân biệt khiến chúng biến thành nghiện ngập và sa đọa đạo hạnh.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Freedom is maintained by vigilance and self-mastery: even when surrounded by common temptations—gambling, intoxicants, sexual entanglements, and hunting—one who does not succumb to delusion-born heedlessness avoids bondage and remains 'free'.
In the Śānti Parva’s instruction on dharma and conduct, Bhīṣma advises Yudhiṣṭhira by identifying typical sources of moral downfall and emphasizing that the decisive factor is pramāda (careless loss of discernment), not merely the external presence of such pursuits.