Shloka 14

अध्याय २८६ — पराशर-उपदेशः

Ethical Restraint, Mortality, and Karma

Devanagari script

समाहितो न स्पृहयेत्‌ परेषां नानागतं चाभिनन्देच्च लाभम्‌ | न चापि ह्ृष्येद्‌ विपुले<र्थला भे तथार्थनाशे च न वै विषीदेत्‌

Transliteration

samāhito na spṛhayet pareṣāṃ nānāgataṃ cābhinandec ca lābham | na cāpi hṛṣyed vipule 'rthalābhe tathārthanāśe ca na vai viṣīdet ||

Translation

Người nội tâm an định, tự chủ vững vàng, không thèm muốn của người khác, cũng chẳng hân hoan trước lợi lộc chưa đến. Được nhiều của cải, người ấy không đắc ý; mất của cải, cũng không chìm trong sầu não. Lời dạy này tôn vinh tâm bình đẳng và sự không chấp thủ như dấu ấn của bậc đã thuần phục mình.

Word by Word

• {'samāhitaḥ': 'composed, concentrated, self-collected', 'na spṛhayet': 'should not desire, should not covet', 'pareṣām': 'of others, belonging to others', 'anāgatam': 'not yet come, future', 'abhinandet': 'should rejoice at, should welcome/celebrate', 'lābham': 'gain, acquisition', 'na hṛṣyet': 'should not exult, should not become overjoyed', 'vipule': 'abundant, great, extensive', 'artha-lābhe': 'in the gain of wealth/means', 'tathā': 'likewise, similarly', 'artha-nāśe': 'in the loss/destruction of wealth', 'na viṣīdet': 'should not be dejected, should not grieve'}

Speaker

समड़ उवाच

Educational Q&A

What is the core teaching?

The core teaching is equanimity: a disciplined person neither covets others’ possessions nor becomes emotionally dependent on wealth—remaining steady in both gain and loss.

What is happening in the narrative?

Within the Shanti Parva’s instruction on dharma and right conduct, the speaker describes the qualities of a mature, restrained person (mahāpuruṣa): free from envy, not intoxicated by prosperity, and not crushed by misfortune.