Shloka 96
Adhyāya 284: Tapas as a Corrective to Household Attachment
Parāśara’s Instruction
रागी और विरागी-दोनों जिनके स्वरूप हैं, जो ध्यानपरायण, रुद्राक्षकी माला धारण करनेवाले, कारण-रूपसे सबमें व्याप्त और कार्यरूपसे पृथक्-पृथक् दिखायी देनेवाले हैं तथा जो सम्पूर्ण जगत्को छाया और धूप प्रदान करते हैं, उन भगवान् शंकरको नमस्कार है ।।
aghora-ghora-rūpāya ghora-ghoratārāya ca | namaḥ śivāya śāntāya namaḥ śāntatamāya ca ||
(rāgī ca virāgī ca—ubhayam yasya svarūpam; dhyāna-parāyaṇaḥ; rudrākṣa-mālā-dhārī; kāraṇa-rūpeṇa sarvatra vyāptaḥ, kārya-rūpeṇa pṛthak pṛthag iva dṛśyamānaḥ; sarva-jagatāṃ chāyā-tapaḥ-pradaḥ—taṃ bhagavantaṃ śaṅkaraṃ namāmi.)
Kính lễ Thượng đế Śaṅkara (Śiva): Đấng mang cả luyến ái lẫn ly tham; chuyên chú thiền định, đeo tràng hạt rudrākṣa; là nhân tính thấm khắp muôn loài, song khi hiện thành quả lại hiện ra vô số hình tướng riêng biệt; và ban cho thế gian cả bóng râm lẫn sức nóng. Kính lễ Đấng mang hình tướng không đáng sợ, đáng sợ, và còn đáng sợ hơn cả đáng sợ; kính lễ Śiva—đấng an lành, tịch tĩnh, và tịch tĩnh tối thượng—con xin cúi đầu mãi mãi.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse teaches that the Divine (Shiva) transcends apparent opposites—fierce and gentle, attached and detached, many and one. He pervades all as the underlying cause, yet appears as diverse effects; therefore reverence is due to the One who contains and harmonizes all polarities while remaining supremely peaceful.
In the Shanti Parva’s instruction-setting, Bhishma offers a devotional salutation (stuti) to Shiva, praising his cosmic pervasiveness, ascetic symbolism (rudraksha, meditation), and paradoxical nature (aghora/ghora), before continuing the broader discourse on dharma and spiritual understanding.