Shloka 141
Adhyāya 284: Tapas as a Corrective to Household Attachment
Parāśara’s Instruction
चतुर्युगश्चतुर्वेदश्नातुहोत्रप्रवर्तक: । चातुराश्रम्यनेता च चातुर्व्ण्यकरश्न यः
caturyugaś caturvedaś snātu-hotrapravartakaḥ | cāturāśramyanetā ca cāturvarṇyakaraś ca yaḥ ||
Bhīṣma nói: “Bốn yuga và bốn Veda chính là thân tướng của Ngài; Ngài là đấng khởi động bốn loại nghi lễ tế tự của các tư tế. Ngài là người dẫn dắt bốn āśrama và là đấng tạo lập, an bài bốn varṇa.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse attributes the foundations of dharma—time-cycles (yugas), revelation (Vedas), ritual practice, and the āśrama/varṇa frameworks—to the supreme principle addressed by Bhīṣma, presenting these institutions as deriving their authority from a single ultimate source rather than being merely human conventions.
In Śānti Parva, Bhīṣma instructs Yudhiṣṭhira on dharma and governance. Here he offers a hymn-like praise, identifying the addressed deity/principle as the originator and regulator of cosmic time, Vedic knowledge, sacrificial rites, and the social-spiritual disciplines that uphold order in society.