Shloka 118
Adhyāya 284: Tapas as a Corrective to Household Attachment
Parāśara’s Instruction
देवदेवेश्वर! जरायुज, अण्डज, स्वेदज तथा उद्धिज्ज--ये चार प्रकारके प्राणिसमूह आप ही हैं ।।
devadeveśvara! jarāyuja, aṇḍaja, svedaja tathā udbhijja—ye caturvidhāḥ prāṇisaṃghāḥ tvam eva. carācarasya sraṣṭā tvaṃ pratihartā tathaiva ca. tvām āhur brahmaviduṣo brahma brahmavidāṃ vara.
Bhīṣma thưa: “Ô Đấng Tối Thượng, Chúa tể của chư thiên! Hết thảy loài hữu tình—sinh từ bào thai, sinh từ trứng, sinh từ mồ hôi/ẩm khí, và sinh nảy từ đất—rốt ráo đều ở trong Ngài và nương tựa nơi Ngài. Ngài là đấng sáng tạo mọi hữu thể động và bất động, đồng thời cũng là đấng thu nhiếp chúng khi đến thời tan rã. Vì thế, những bậc tri Brahman gọi chính Ngài là ‘Brahman’—thực tại tối thượng—tôn xưng Ngài là bậc tối thắng trong hàng người biết Tuyệt Đối.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse teaches the Lord’s all-encompassing sovereignty: all categories of living beings and the entire moving–unmoving cosmos depend on Him, and He alone is both the source (creation) and the end (dissolution). Hence, the highest spiritual authorities identify Him with Brahman, the ultimate reality.
In the Shanti Parva’s instruction-setting, Bhishma—speaking from his bed of arrows—offers a hymn-like affirmation of the Supreme, addressing Him directly and describing His cosmic functions and identity as Brahman, thereby grounding ethical and dharmic teaching in a theological-metaphysical vision.