Shloka 38
Adhyāya 283: Varṇa-vṛtti, Nyāya-ārjana, and the Decline-and-Restoration of Dharma (वर्णवृत्तिः न्यायार्जनं च)
पर्वताश्च व्यशीर्यन्त चकम्पे च वसुंधरा । मास्ताश्रैव घूर्णन्ते चुक्षुभे वरुणालय:
parvatāś ca vyaśīryanta cakampe ca vasuṃdharā | mārutāś caiva ghūrṇante cukṣubhe varuṇālayaḥ ||
Dakṣa nói: “Núi non vỡ nát, sụp đổ; chính mặt đất cũng bắt đầu rung chuyển. Gió lốc cuộn lên, và đại dương—nơi ngự của Varuṇa—bị khuấy đảo dữ dội.” Trong mạch truyện, những chấn động vũ trụ ấy báo hiệu sự đứt gãy của nghi lễ và trật tự đạo lý: khi một hành lễ thiêng bị quấy nhiễu bởi trọng tội và xung đột, thiên nhiên phản chiếu sự rối loạn, cảnh tỉnh rằng adharma trong yajña không chỉ dừng ở bàn tế mà còn làm rung chuyển cả thế gian.
दक्ष उवाच
Educational Q&A
The verse conveys that moral and ritual disorder (adharma, especially within a yajña) has world-shaking consequences: nature reflects the disturbance, serving as an ethical warning that violations of sacred order destabilize society and the cosmos.
Dakṣa describes terrifying portents at the sacrificial gathering: mountains crumble, the earth quakes, winds whirl, and the ocean churns—signs that the sacrifice has been overwhelmed by a great, fearsome upheaval, leaving even the assembled beings distressed.