Shloka 33
Adhyāya 283: Varṇa-vṛtti, Nyāya-ārjana, and the Decline-and-Restoration of Dharma (वर्णवृत्तिः न्यायार्जनं च)
आत्मन: सदृश: शौर्याद् बलरूपसमन्वित: । स एव भगवान् क्रोध: प्रतिसरूपसमन्वित:,(वीरभद्रने किस प्रकार उस यज्ञका विध्वंस किया, यह प्रसंग आगे बताया जाता है--) महादेवजीकी अनुमति जानकर उसने मस्तक झुकाकर उन्हें प्रणाम किया। वह वीर अपने ही समान शौर्य, रूप और बलसे सम्पन्न था (उसकी कहीं उपमा नहीं थी)। भगवान् शिवका वह सब कुछ करनेमें समर्थ क्रोध ही मूर्तिमानू होकर उस वीरके रूपमें प्रकट हुआ था। उसके बल, वीर्य, शक्ति और पुरुषार्थका कहीं अन्त नहीं था। पार्वतीदेवीके क्रोध और खेदका निवारण करनेवाला वह पुरुष वीरभद्रके नामसे विख्यात हुआ
ātmanaḥ sadṛśaḥ śauryād bala-rūpa-samanvitaḥ | sa eva bhagavān krodhaḥ pratisa-rūpa-samanvitaḥ ||
Dakṣa nói: “Người ấy giống như chính Śiva—được ban cho dũng khí, sức mạnh và dung mạo vô song. Quả thật, chính Thánh Nộ của Đấng Tối Thượng, có thể hoàn thành mọi việc, đã mang thân hình trong dáng vị anh hùng ấy.” Trong bối cảnh, đây là lời giới thiệu Vīrabhadra như sự hiện thân của cơn giận chính nghĩa của Śiva—một lời cảnh tỉnh rằng nghi lễ tế tự, khi bị đầu độc bởi kiêu mạn và bất kính, sẽ gọi đến sức mạnh lập lại trật tự đạo pháp.
दक्ष उवाच
Educational Q&A
Ritual action (yajña) is not self-justifying; when driven by ego and disrespect toward the divine and the virtuous, it becomes adharma. The narrative frames Śiva’s wrath as a corrective force that restores moral balance, warning that arrogance in religious performance invites consequences.
Daksha describes the emergence of a hero who is essentially Śiva’s own wrath embodied—Vīrabhadra—endowed with extraordinary valor, strength, and form. This sets up the account of how Vīrabhadra, with Śiva’s sanction, proceeds to devastate Daksha’s sacrifice.