Shloka 68
श्रेयो-धर्मकर्मविचारः
Inquiry into Śreyas, Dharma, and Karma
वयं तु भृशमापन्ना रक्ता दुःखसुखे5सुखे । कां गतिं प्रतिपत्स्यामो नीलां कृष्णाधमामथ
vayaṁ tu bhṛśam āpannā raktā duḥkha-sukhe 'sukhe | kāṁ gatiṁ pratipatsyāmo nīlāṁ kṛṣṇādhamām atha ||
Yudhiṣṭhira nói: “Còn chúng ta thì đang lâm vào khốn cảnh nặng nề, bám víu либо vào trạng thái pha trộn khổ và lạc, hoặc chỉ thuần khổ mà thôi. Trong tình thế ấy, chúng ta sẽ đạt đến số phận nào? Chúng ta sẽ rơi vào một ‘sinh làm người sắc xanh’, hay sẽ chìm xuống một cảnh giới còn thấp hơn nữa—đen tối và suy đọa, dưới cả những dạng sống bất động?”
युधिछिर उवाच
Educational Q&A
Attachment to suffering (or to a confused mix of pleasure and pain) is itself a moral and spiritual danger: it clouds discernment and raises anxiety about one’s karmic ‘gati’ (destiny). The verse voices the ethical insight that inner fixation and despair can be as consequential as outward acts, and that one should seek clarity, restraint, and dharmic orientation rather than being driven by grief.
In Śānti Parva’s reflective setting after the devastation of the war, Yudhiṣṭhira expresses deep distress and self-doubt. He fears that the Pandavas’ present mental state—overwhelmed and attached to painful emotions—may lead to a degraded destiny, and he asks what kind of rebirth or post-mortem course could await them.