Shloka 51
श्रेयो-धर्मकर्मविचारः
Inquiry into Śreyas, Dharma, and Karma
संहारकाले परिदग्धकाया ब्रद्माणमायान्ति सदा प्रजा हि । चेष्टात्मनो देवगणाश्न सर्वे ये ब्रह्मलोकादपरा: सम तेडपि
saṁhārakāle paridagdhakāyā brahmāṇam āyānti sadā prajā hi | ceṣṭātmano devagaṇāś ca sarve ye brahmalokād aparāḥ samās te 'pi ||
Bhishma nói: Vào thời kỳ đại hủy diệt của vũ trụ, những hữu tình—các hành giả yoga—mà thân (thô, tế và nhân) đã bị thiêu rụi bởi ngọn lửa trí tuệ, luôn đạt đến Phạm (Brahman) Tối Thượng. Cũng vậy, toàn thể chư thiên và những người tu tập có kỷ luật đang ở các cõi thấp hơn Phạm Thiên giới (Brahmaloka), nhờ mang bản tính thần linh và tinh cần hành trì, cũng đều đạt đến Phạm Tối Thượng ấy. Ý nghĩa đạo lý là: giải thoát không do địa vị hay nơi chốn trong vũ trụ quyết định, mà do sự thanh lọc nội tâm và trí tuệ thiêu đốt mọi giới hạn của thân phận hữu thể.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Liberation is attained when the coverings of embodiment are consumed by knowledge and disciplined practice; at pralaya, such purified beings—whether yogins or divine beings in lower worlds—reach the Supreme Brahman. Cosmic rank (even residence in Brahmaloka or below) is secondary to inner realization.
In Bhishma’s instruction in the Shanti Parva, he describes the destiny of realized and disciplined beings at the time of cosmic dissolution: those whose embodied limitations are destroyed attain Brahman, and even divine beings and practitioners in lower realms, through sustained spiritual effort, also reach the Supreme.