Shloka 43
श्रेयो-धर्मकर्मविचारः
Inquiry into Śreyas, Dharma, and Karma
स देवलोके विहरत्यभीक्षणं ततकश्ष्युतो मानुषतामुपैति । संहारविक्षेपशतानि चाष्टौ मर्त्येषु तिष्ठत्यमृतत्वमेति
sa devaloke viharaty abhīkṣṇaṃ tataḥ kaścyuto mānuṣatām upaiti | saṃhāra-vikṣepa-śatāni cāṣṭau martyeṣu tiṣṭhaty amṛtatvam eti ||
Bhishma nói: Nó thường xuyên vui chơi nơi cõi trời; và khi rơi khỏi đó, nó bước vào kiếp người. Trong cõi phàm, nó trải qua tám trăm vòng tan rã và tái phóng chiếu, sinh đi sinh lại; rồi nhờ hành nghiệp lành, nó lại đạt trạng thái thần linh—cho đến khi vòng đến–đi ấy chấm dứt bởi sự chứng đắc tri kiến tối thượng (hoặc lòng sùng kính nhất tâm), nhờ đó đạt giải thoát.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Heavenly enjoyment is not final: beings rise to devaloka by merit, fall again into human birth when that merit is exhausted, and continue through vast cosmic cycles. The only true end of this repeated movement is liberation, attained through highest knowledge or unwavering devotion.
In Bhishma’s instruction in the Shanti Parva, he describes the post-mortem trajectory of a being: repeated residence in devaloka, a fall into human existence, long continuation through cycles of dissolution and re-manifestation with repeated births, and a return to divine status through auspicious deeds—until moksha ends the cycle.