Shloka 9
उशनसः (शुक्रस्य) चरितम् — The Account of Uśanā (Śukra): Yoga, Grievance, and Pacification
यथाजञ्जनमयो वायु: पुनर्मान:शिलं रज: । अनुप्रविश्य तद्वर्णो दृश्यते रज्जयन् दिश:
yathāñjanamayo vāyuḥ punarmānaḥśilaṃ rajaḥ | anupraviśya tadvarṇo dṛśyate rajjayan diśaḥ ||
Bhishma giải thích bằng một ví dụ sống động: “Như ngọn gió mang thứ tối đen tựa bột kẻ mắt, khi lùa vào lớp bụi đỏ-vàng của khoáng realgar thì bị thấy như nhuốm chính màu ấy, tô sắc bốn phương khi nó đi qua; cũng vậy, tự ngã—vốn không màu, không phẩm tính cố định—khi bị vô minh thuộc tamas che phủ và bị quả của nghiệp làm hoen nhuốm, liền hiện ra như mang những ‘màu sắc’ ấy, nhận lấy các tính chất khác nhau của đời sống hữu thân và lang thang qua thân xác của mọi loài.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The self is intrinsically unqualified and unstained, but due to ignorance (tamas/avidyā) and the residual effects of karma, it appears to take on the qualities of the bodies it inhabits—much like wind seeming colored by the dust it passes through.
In Shanti Parva’s instruction, Bhishma is teaching about the mechanism of bondage: how the jīva, though essentially pure, seems to acquire ‘colors’ (attributes) through contact with ignorance and karmic results, thereby moving through various embodied states.