Shloka 10
मोक्षधर्मः — स्नेहपाशच्छेदः
Mokṣa-dharma: Cutting the Bonds of Attachment
Devanagari script
प्राणयात्रिकमात्र: स्यान्मात्रालाभेष्वनादृत: | अलाभे न विहन्येत लाभश्नैनं न हर्षयेत्
Transliteration
prāṇayātrikamātraḥ syān mātrālābheṣv anādṛtaḥ | alābhe na vihanyeta lābhaś cainaṃ na harṣayet ||
Translation
Bhīṣma nói: Người ta chỉ nên nỗ lực cho điều đủ nuôi mạng—chỉ mức tối thiểu để tồn sinh—và thờ ơ với việc đạt được hơn thế. Nếu không nhận được vật thí, chớ để lòng buồn khổ; nếu nhận được, chớ vì đó mà hân hoan. Người có kỷ luật như vậy giữ được tâm bình đẳng, không lệ thuộc vào được–mất.
Word by Word
प्राणयात्रिकमात्रःone who is only for sustaining life (bare-subsistence-minded)
प्राणयात्रिकमात्रः:
Karta
TypeAdjective
Rootप्राण-यात्रा + मात्र
FormMasculine, Nominative, Singular
स्यात्should be
स्यात्:
TypeVerb
Rootअस् (भू-अर्थे)
FormOptative (Vidhi-lin), 3rd, Singular, Parasmaipada
मात्रालाभेषुin gains of mere measure / in just-enough gains
मात्रालाभेषु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootमात्रा + लाभ
FormMasculine, Locative, Plural
अनादृतःindifferent; not caring
अनादृतः:
Karta
TypeAdjective
Rootअनादृत (ppp of अन्-आ-√दृ/√दर् 'to respect' in sense 'to honor')
FormMasculine, Nominative, Singular
अलाभेin non-attainment; when there is no gain
अलाभे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootअलाभ
FormMasculine, Locative, Singular
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
विहन्येतshould not be distressed / should not be struck down (mentally)
विहन्येत:
TypeVerb
Rootवि-√हन्
FormOptative (Vidhi-lin), 3rd, Singular, Atmanepada
लाभेin gain; when gain occurs
लाभे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootलाभ
FormMasculine, Locative, Singular
एनम्him
एनम्:
Karma
TypePronoun
Rootइदम् (एतद्-प्रत्ययान्त सर्वनाम)
FormMasculine, Accusative, Singular
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
हर्षयेत्should not gladden / should not make (him) rejoice
हर्षयेत्:
TypeVerb
Root√हृष् (णिच्)
FormOptative (Vidhi-lin), 3rd, Singular, Parasmaipada
Speaker
भीष्म उवाच
Characters & Entities
B
BhīṣmaVerse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes