Shloka 7
इन्द्रेण वृत्रवधः, ब्रह्महत्याया अनुगमनम्, तथा च विभाजन-निवासविधानम्
Indra’s defeat of Vṛtra; pursuit by Brahmahatyā; allocation of her abodes
भ्रम॑ं सम्मोहमावर्तम भ्यासाद् विनिवर्तयेत् । निद्रां च प्रतिभां चैव ज्ञानाभ्यासेन तत्त्ववित्
bhramaṁ sammoham āvartaṁ abhyāsād vinivartayet | nidrāṁ ca pratibhāṁ caiva jñānābhyāsena tattvavit tattvavettā puruṣaḥ ||
Bhīṣma nói: Người biết chân lý phải nhờ sự thực hành bền bỉ mà đẩy lùi sự rối loạn, mê lầm và vòng xoáy dao động của tâm. Cũng vậy, bằng việc rèn luyện tri kiến chân thật một cách nghiêm mật, bậc trí nên trừ bỏ cả sự buồn ngủ (lười nhác) lẫn “pratibhā”—thứ lanh lợi tản mạn chạy theo nhiều đối tượng—vì chúng cũng là chướng ngại cho sự hiểu biết sáng tỏ và hạnh kiểm đúng đắn.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Persistent practice (abhyāsa), specifically the cultivation of true knowledge (jñānābhyāsa), is the remedy for mental errors—confusion, delusion, and turbulent distraction—and also for lethargy and a scattered, many-objected cleverness (pratibhā) that can hinder steady insight.
In the Śānti Parva’s instruction on dharma and inner discipline, Bhishma continues advising Yudhiṣṭhira on how a seeker should train the mind: by repeated practice, one should remove cognitive and behavioral obstacles that block clear discernment and righteous living.