Shloka 24
चिरकारि-उपाख्यानम् / The Exemplum of Cirakārī: Deliberation Before Irreversible Action
जो अपनी आवश्यकतासे अधिक हो, उन भोगपदार्थोंको दूसरे दीन-दुखियोंके लिये बाँट दे। इसीलिये विधाताने सूदपर धन देनेकी वृत्ति चलायी है ।।
bhīṣma uvāca | yo 'vaśyakatāto 'dhikaṃ bhavet, tān bhogapadārthān anyebhyo dīna-duḥkhitebhyo vibhajeta | tasmād vidhātrā vṛddhyā dhana-pradāna-vṛttiḥ pravartitā || yasmiṃs tu devāḥ samaye saṃtiṣṭheran tathā bhavet | athavā lābha-samaye dharme sthitir api śobhanā ||
Bhishma nói: “Nếu một người có những thú hưởng và của cải vượt quá điều mình thật sự cần, người ấy nên phân phát những vật ấy cho kẻ nghèo khổ và đang chịu hoạn nạn. Vì lẽ đó, Đấng An Bài (Vidhātā) đã cho phép tục lệ cho vay lấy lãi—để phần dư thừa được lưu chuyển và đến tay người thiếu thốn. Và con đường chính nghĩa hay ranh giới đạo lý nào mà chư thiên giữ vững đúng thời đúng lúc, thì con người cũng phải kiên định theo cùng chuẩn mực ấy. Quả vậy, ngay trong khoảnh khắc được lợi và thu lời, vẫn đứng vững trong dharma chính là điều cao quý.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Surplus enjoyment and wealth should be redirected to relieve the suffering of the poor; and even when profit arises, one must remain steady in dharma, following the same moral boundaries upheld by the gods.
In the Shanti Parva’s instruction on righteous living, Bhishma continues advising on social and economic conduct—urging redistribution of excess, explaining the rationale for wealth-lending practices, and emphasizing steadfastness in dharma especially at moments of gain.