Shloka 37
अहिंसा-प्रधान धर्मविचारः
Ahiṃsā as the Superior Dharma: Practical and Scriptural Reasoning
सा वै तदा मृत्युसंज्ञापदेशा भीता शापाद् बाढमित्यब्रवीत् तम् । अथो प्राणान् प्राणिनामन्तकाले कामक्रोधौ प्राप्य निर्मोह्म हन्ति
sā vai tadā mṛtyu-saṃjñā-padeśā bhītā śāpād bāḍham ity abravīt tam | atho prāṇān prāṇinām anta-kāle kāma-krodhau prāpya nirmoham hanti ||
Bấy giờ, nàng—được chỉ định và mang danh “Tử Thần”—vì sợ lời nguyền mà thưa với Phạm Thiên: “Xin vâng, con xin tuân mệnh.” Từ đó về sau, khi giờ cuối của các loài hữu tình đến, Tử Thần tiến lại, khơi dậy dục vọng và sân hận; rồi nhờ hai thứ ấy mà đánh gục muôn loài, quăng chúng vào mê muội và đoạt mạng.
पितामह उवाच
Educational Q&A
The verse links the moment of death with inner forces—desire (kāma) and anger (krodha)—showing how ethical and psychological disturbances can cloud discernment (moha). It implies that self-mastery over these impulses is central to dharma and to meeting life’s end with clarity rather than delusion.
Death, personified as a woman appointed to the role, accepts the command given to her (in the surrounding story, by Brahmā) and, at the destined end-time of beings, brings about their death by activating desire and anger, which then overwhelm them with delusion.