Shloka 8
तुलाधार-उपदेशः
Tulādhāra’s Instruction to Jājali on Ahiṃsā and Abhaya-dāna
अप्रतीघातिता चैव भूतत्वं विकृतानि च । गुणा: पज्चाशतं प्रोक्ता: पज्चभूतात्मभाविता:
aprātighātitā caiva bhūtatvaṁ vikṛtāni ca | guṇāḥ pañcāśataṁ proktāḥ pañcabhūtātmabhāvitāḥ ||
Bhīṣma nói: “Tính không bị ngăn ngại, địa vị là một ‘bhūta’ (nguyên lý đại chủng), và những biến đổi phát sinh từ đó cũng phải được kể vào. Như vậy, năm mươi phẩm tính được tuyên bố—những phẩm tính đặt nền trên bản tính của năm đại chủng.” Trong mạch văn, Bhīṣma đang hệ thống hóa cách phân tích vũ trụ và kinh nghiệm hữu thân theo các thuộc tính của đại chủng, dẫn người nghe đến viveka (phân biệt) hơn là dính mắc vào những dáng vẻ của giác quan.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse frames a systematic enumeration of elemental qualities: the world of experience can be analyzed as properties (guṇas) rooted in the five great elements, including features like non-obstructability, elemental causality (bhūtatva), and their transformations (vikṛtis). This supports discernment about what is fundamental versus derivative in embodied life.
In Shanti Parva’s instruction section, Bhishma continues his philosophical exposition to Yudhishthira, classifying reality through the five elements and their attributes, as part of a broader ethical-spiritual program aimed at inner clarity and liberation-oriented understanding.