Shloka 23
कामद्रुम-रूपकः तथा शरीर-पुर-रूपकः
The Desire-Tree and the Body-as-City Metaphors
यच्च ते मनसि वर्तते परं यत्र चास्ति तव संशय: क्वचित् | श्रूयतामयमहं तवाग्रत: पुत्र कि हि कथयामि ते पुन:
vyāsa uvāca | yac ca te manasi vartate paraṁ yatra cāsti tava saṁśayaḥ kvacit | śrūyatām ayam ahaṁ tavāgrataḥ putra ki hi kathayāmi te punaḥ | praharṣaḥ prītir ānandaḥ sāmyaṁ svasthātmacittatā | akasmād yadi vā kasmād vartante sāttvikā guṇāḥ |
Vyāsa nói: “Điều gì con giữ trong tâm là tối thượng, và điều gì ở bất cứ đâu còn khiến con nghi hoặc—hãy hỏi. Con trai, hãy nghe lời ta nói trước mặt con. Nói đi: ta còn nên dạy con lại về đề tài nào? Khi niềm hân hoan mãnh liệt, tình mến, hỷ lạc, sự bình đẳng, và tâm trí an ổn, điều hòa khởi lên—dù đột nhiên hay do một nguyên nhân nào—hãy biết đó là những phẩm tính sinh từ sattva.”
व्यास उवाच
Educational Q&A
Vyāsa identifies markers of sattva (purity/clarity): spontaneous or causally arising joy, affectionate contentment, inner bliss, equanimity, and a stable, healthy mind. These inner states are presented as ethical-psychological indicators of a sattvic disposition.
Vyāsa invites his interlocutor (addressed as ‘son’) to voice whatever he considers most important and any lingering doubts. He then begins characterizing sattvic qualities, setting up further instruction on the guṇas and inner conduct.