Shloka 28
सूक्ष्मभूत-भूतात्मविज्ञानम्
Knowing the subtle principle and the bhūtātman through yoga
प्रादेशमात्रे हृदि निःसृतं यत् तस्मिन् प्राणानात्मयाजी जुहोति । तस्याग्निहोत्रं हुतमात्मसंस्थं सर्वेषु लोकेषु सदेवकेषु
prādeśamātre hṛdi niḥsṛtaṃ yat tasmin prāṇān ātmayājī juhoti | tasyāgnihotraṃ hutam ātmasaṃsthaṃ sarveṣu lokeṣu sadevakeṣu ||
Vyāsa nói: Bậc tri giả thực hành nội tế dâng các năng lực sinh mệnh vào ngọn lửa của ý thức đã bừng lên trong tim, trong khoảng không chỉ bằng một gang tay. Tuy lễ agnihotra của người ấy được cúng ngay trong tự thân, nhưng do đồng nhất với Đại Ngã, nó được xem như đã thành tựu khắp mọi thế giới cùng với chư thiên—đến nỗi, nhờ các prāṇa của chính mình được an hòa và thỏa mãn, các sinh lực của toàn vũ trụ cũng như được thỏa mãn.
व्यास उवाच
Educational Q&A
External ritual is reinterpreted as an inner yajña: the wise person offers the prāṇas (including senses and mind) into the Self’s inner light in the heart. Because the realized person abides as the universal Self, this inward offering is said to be effective for all worlds, expressing the ethical ideal that self-mastery and inner purification have universal benefit.
Vyāsa is describing the practice and stature of a jñānī who performs ātma-yajña. The verse portrays a contemplative ‘agnihotra’ occurring within the heart-space, where the practitioner dissolves the functions of life and mind into consciousness, and it frames this as a cosmic act reaching even the realms of the gods.