Shloka 29
महाभूत–इन्द्रिय–मनस्–बुद्धि–अन्तरात्मा विवेकः | Discrimination of Elements, Senses, Mind, Intellect, and Inner Self
सुशीलवृत्तो व्यपनीतकल्मषो न चेह नामुत्र च कर्तुमीहते । अरोषमोहो गतसंधिविग्रहो भवेदुदासीनवदात्मविन्नर:
suśīlavṛtto vyapanītakalmaṣo na ceha nāmutra ca kartum īhate | aroṣamoho gatasandhivigraho bhaved udāsīnavad ātmavinnaraḥ ||
Vyāsa nói: Người có hạnh kiểm tốt, đã gột sạch cấu uế, không còn mưu cầu “làm ra” hay “giữ lấy” điều gì—dù ở đời này hay đời sau. Không sân, không si, vượt qua đối đãi kết minh và thù nghịch, bậc tri ngã sống như thể thản nhiên—vững chãi, không vướng mắc, và tự mãn trong nội tâm.
व्यास उवाच
Educational Q&A
The verse teaches that the Self-knower, purified in conduct and mind, abandons result-driven striving for worldly or otherworldly gains, and remains free from anger and delusion. Such a person transcends partisan dualities (friend vs. foe, alliance vs. conflict) and abides in steady, detached equanimity.
In the Śānti Parva’s instruction on dharma and liberation-oriented conduct, Vyāsa describes the marks of an ātma-vit (knower of the Self): moral purity, freedom from reactive emotions, and a stance of neutrality toward social-political oppositions, indicating a contemplative ideal within the post-war teaching context.