Shloka 26
महाभूत–इन्द्रिय–मनस्–बुद्धि–अन्तरात्मा विवेकः | Discrimination of Elements, Senses, Mind, Intellect, and Inner Self
त्रींश्वैवाग्नीन् यजेत् सम्यगात्मन्येवात्ममोक्षणात् | प्राणेभ्यो यजुष: पञ्च षट् प्राश्नीयादकुत्सयम्
trīṁś caivāgnīn yajet samyag ātmany evātma-mokṣaṇāt | prāṇebhyo yajuṣaḥ pañca ṣaṭ prāśnīyād akutsayam ||
Vyāsa nói: “Vì sự giải thoát của chính mình, hãy thiết lập đúng pháp ba ngọn lửa thiêng ở bên trong và thực hành sự thờ tế ngay trong tự thân. Khi tụng các công thức Yajurveda dâng lên các hơi thở sinh mệnh, trước hết hãy nhận năm hoặc sáu miếng ăn như một lễ hiến; rồi, không chê bai phần thức ăn còn lại, hãy ăn trong im lặng. Như vậy, tế lễ nội tại—‘prāṇa-agnihotra’—được duy trì bằng kỷ luật cho đến khi thân này rã rời.”
व्यास उवाच
Educational Q&A
The verse teaches internalization of Vedic sacrifice: establish the ‘three fires’ within, offer the first mouthfuls to the vital breaths with Yajurvedic formulas, and then eat silently without criticizing the food—turning daily nourishment into disciplined spiritual practice aimed at liberation.
In Śānti Parva’s instruction on dharma and liberation, Vyāsa describes the form of ‘ātma-yajña’ (self-sacrifice): a householder/ascetic maintains an inward agnihotra by ritualized eating—first offering a few morsels to prāṇa through mantra, then consuming the rest with restraint and non-disparagement.