Shloka 10
महाभूत–इन्द्रिय–मनस्–बुद्धि–अन्तरात्मा विवेकः | Discrimination of Elements, Senses, Mind, Intellect, and Inner Self
अभ्रावकाशा वर्षासु हेमन्ते जलसंश्रया: । ग्रीष्मे च पजच तपस: शश्वच्च मितभोजना:
abhrāvakāśā varṣāsu hemante jalasaṃśrayāḥ | grīṣme ca pañcāgnitapasāḥ śaśvac ca mitabhojanāḥ ||
Vyāsa nói: “Mùa mưa họ ở trần dưới bầu trời rộng mở; mùa đông họ nương nơi nước, đứng ngập mình. Khi cái nóng mùa hạ đến, họ hành khổ hạnh (tapas) với ‘năm ngọn lửa’, và luôn sống bằng phần ăn ít ỏi.”
व्यास उवाच
Educational Q&A
The verse highlights rigorous self-discipline (tapas) and restraint (mitabhojana) as ethical-spiritual practices: enduring seasonal extremes and limiting food symbolize mastery over comfort-seeking impulses, a key ideal in Śānti Parva’s dharma discourse.
Vyāsa is describing the conduct of severe ascetics: they remain under the open sky in the rains, stand in water during winter, perform the five-fire austerity in summer, and consistently eat very little—illustrating exemplary tapas within the broader teaching on dharma and peace.