Shloka 11
महाभूत–इन्द्रिय–मनस्–बुद्धि–अन्तरात्मा विवेकः | Discrimination of Elements, Senses, Mind, Intellect, and Inner Self
भूमौ विपरिवर्तन्ते तिष्ठन्ति प्रपदैरपि । स्थानासनैवरवर्तयन्ति सवनेष्वभिषिज्चते
bhūmau viparivartante tiṣṭhanti prapadair api | sthānāsanair eva vartayanti savaneṣv abhiṣiñcate |
Vyāsa miêu tả kỷ luật khổ hạnh của bậc lâm cư đại tâm (vānaprasthin): ông lăn mình trên đất trần, đứng chỉ bằng sức các đầu ngón chân, sống bằng việc giữ những tư thế cố định—đứng hoặc ngồi—và thực hiện các nghi thức tẩy rửa theo quy định vào ba thời trong ngày. Đoạn này nêu rõ tapas (tự chế) như phương tiện thanh lọc hạnh kiểm và làm tâm trí vững vàng theo dharma.
व्यास उवाच
Educational Q&A
That disciplined austerity—enduring hardship, regulating posture and conduct, and maintaining daily ritual observances—supports purification and steadiness, aligning one’s life with dharma in the forest-dweller stage.
Vyāsa is describing the practices of a mahātmā vānaprasthin: rolling on the ground, standing on the forefeet, remaining in fixed standing/sitting postures, and bathing at the three daily ritual times.