Shloka 16
Adhyāya 241: Guṇa-sṛṣṭi, Kṣetrajña-sākṣitva, and Śama through Ātma-jñāna (गुणसृष्टिः, क्षेत्रज्ञसाक्षित्वं, शमः)
Devanagari script
तदेतदृषिणा प्रोक्तं विस्तरेणानुमीयते । नवजं शशिन दृष्टवा वक्रतन्तुमिवाम्बरे
Translation
“Điều ấy đã được một vị hiền triết ‘thấy được chân ngôn’ giảng giải tường tận; và người ta cũng có thể suy nghiệm như vậy khi nhìn vầng trăng non sau đêm sóc, hiện trên trời như một sợi chỉ mảnh cong.”
Word by Word
तत्that
तत्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
एतत्this (very thing)
एतत्:
Karma
TypePronoun
Rootएतद्
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
ऋषिणाby the sage
ऋषिणा:
Karana
TypeNoun
Rootऋषि
FormMasculine, Instrumental, Singular
प्रोक्तम्said/declared
प्रोक्तम्:
Karma
TypeVerb
Rootप्र-वच्
FormPast passive participle (क्त), Neuter, Nominative/Accusative, Singular
विस्तरेणin detail
विस्तरेण:
Karana
TypeNoun
Rootविस्तर
FormMasculine, Instrumental, Singular
अनुमीयतेis inferred/understood
अनुमीयते:
Karma
TypeVerb
Rootअनु-मा
FormPresent, Passive, Third, Singular
नवजम्new-born/newly arisen
नवजम्:
Karma
TypeAdjective
Rootनवज
FormMasculine, Accusative, Singular
शशिनम्the moon
शशिनम्:
Karma
TypeNoun
Rootशशिन्
FormMasculine, Accusative, Singular
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Adhikarana
TypeVerb
Rootदृश्
FormAbsolutive (क्त्वा), Active
वक्रतन्तुम्a crooked thread
वक्रतन्तुम्:
Karma
TypeNoun
Rootवक्रतन्तु
FormMasculine, Accusative, Singular
इवlike/as if
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
अम्बरेin the sky
अम्बरे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootअम्बर
FormNeuter, Locative, Singular
Speaker
भीष्म उवाच
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes