Shloka 11
Adhyāya 240: Indriya–Manas–Buddhi–Ātman — The Inner Hierarchy and Restraint (इन्द्रिय-मनस्-बुद्धि-आत्म-क्रमः)
शौचमाचार संशुद्धिरिन्द्रियाणां च निग्रह: । एतैरविवर्धते तेज: पाप्मानं चापकर्षति
śaucam ācāra-saṁśuddhir indriyāṇāṁ ca nigrahaḥ | etair avivardhate tejaḥ pāpmānaṁ cāpakarṣati | sattva-saṁsevanād dhīro nidrām ucchettum arhati |
Vyāsa nói: Thanh tịnh, gột rửa hạnh kiểm, và chế ngự các căn—nhờ những điều ấy, quang minh nội tâm tăng trưởng bền bỉ và tội lỗi bị kéo lùi. Lại nữa, nhờ nuôi dưỡng sattva, người kiên định trở nên xứng đáng để cắt bỏ sự ngủ quá độ. Lời dạy chỉ rõ: đời sống có kỷ luật là phương tiện làm suy yếu các lỗi lầm bên trong và tăng cường sự trong sáng cùng sinh lực tâm linh.
व्यास उवाच
Educational Q&A
Ethical purification—cleanliness (śauca), purified conduct (ācāra-saṁśuddhi), and sense-restraint (indriya-nigraha)—builds tejas (inner radiance) and removes pāpa (moral impurity). Cultivating sattva further helps a disciplined person overcome tamasic heaviness such as excessive sleep.
In the didactic setting of Śānti Parva, Vyāsa delivers instruction on inner discipline. Rather than describing an external event, the verse lays out practical means for moral and spiritual strengthening: purification, restraint, and sattvic cultivation.