Shloka 16
Śaṅkha–Likhita Upākhyāna: Daṇḍa, Confession, and the Purification of Kingship (शङ्ख-लिखितोपाख्यानम्)
“महातेजस्वी युधिष्ठिर! दैवका मारा हुआ राजा कार्य करनेके समय जिस कार्यको नहीं सिद्ध कर पाता, उसमें उसका कोई दोष या अपराध नहीं बताया जाता है ।।
mahātejasvī yudhiṣṭhira! daivakā mārā-huā rājā kārya-karaṇe samaye yasmin kārye na siddhiṃ prāpnoti, tasmin tasya na kaścid doṣo nāparādho 'bhidhīyate. tarasā buddhipūrvam vā nigrāhyā eva śatravaḥ; pāpaiḥ saha na sandadhyād, rājyaṃ paṇyaṃ na kārayet.
Vaiśampāyana nói: “Hỡi Yudhiṣṭhira oai lực! Khi một vị vua bị số mệnh đánh gục và vào lúc hành sự không thể hoàn tất công việc, người ta không quy lỗi hay tội cho sự thất bại ấy. Nhưng kẻ thù phải bị kiềm chế—hoặc nhanh như sấm sét, hoặc bằng trí tuệ thận trọng. Chớ kết minh với kẻ ác; cũng chớ biến vương quốc thành món hàng để mua bán, mặc cả.”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse balances compassion and accountability: failures caused by destiny are not treated as moral guilt, yet a ruler must still act decisively and intelligently—restraining enemies, avoiding alliances with the wicked, and never reducing sovereignty to something to be bought and sold.
In Śānti Parva’s instruction on rājadharma, Vaiśampāyana addresses Yudhiṣṭhira, summarizing principles of governance: how to judge failure under the pressure of fate, how to handle hostile forces, and what kinds of political compromises are ethically unacceptable.