Shloka 16
अध्यात्म-तत्त्व-निर्णयः
Adhyātma Taxonomy: Elements, Faculties, and Guṇas
न हायं चक्षुषा दृश्यो न च सर्वैरपीन्द्रियै: । मनसा तु प्रदीपेन महानात्मा प्रकाशते
na hāyaṃ cakṣuṣā dṛśyo na ca sarvair apīndriyaiḥ | manasā tu pradīpena mahānātmā prakāśate ||
Vyāsa dạy rằng Chí Tôn Ngã không thể nắm bắt bằng mắt, cũng không bởi toàn bộ các giác quan. Trái lại, Ngài chỉ hiển lộ trong trí tuệ khi tâm được thanh lọc và làm cho sáng rực—như một ngọn đèn—để chính sự sáng trong nội tâm, chứ không phải tri giác bên ngoài, phơi bày thực tại tối thượng.
व्यास उवाच
Educational Q&A
The Supreme Self is not an object of sensory perception; it is realized inwardly when the mind becomes a clear illuminator—purified, steady, and subtle—so that true knowledge arises in the intellect.
In the instruction-filled Shānti Parva, Vyāsa is presenting a contemplative teaching: shifting the seeker from reliance on external senses to disciplined inner awareness as the proper means to apprehend the highest reality.