Shloka 13
अध्यात्म-तत्त्व-निर्णयः
Adhyātma Taxonomy: Elements, Faculties, and Guṇas
इन्द्रियाणीन्द्रियार्थाश्व॒ स््वभावश्वलेतना मन: । प्राणापानौ च जीवश्व नित्यं देहेषु देहिनाम्
indriyāṇīndriyārthāś ca svabhāvaś cetanā manaḥ | prāṇāpānau ca jīvaś ca nityaṃ deheṣu dehinām ||
Vyāsa nói: Các căn (giác quan), các đối tượng của giác quan (như sắc và vị), bản tính bẩm sinh (thể hiện thành những tính chất như nóng và lạnh), ý thức, tâm, hai luồng khí sinh mệnh của hít vào và thở ra, cùng nguyên lý sinh linh cá thể—tất cả đều luôn hiện hữu trong thân thể của những hữu tình có thân. Lời dạy này cho thấy thân là một “trường” thường hằng nơi các năng lực vận hành; sự sáng tỏ về đạo đức phát sinh từ việc phân biệt rõ các thành phần ấy, thay vì lầm nhận chúng là Chân Ngã.
व्यास उवाच
Educational Q&A
The verse enumerates the constant constituents of embodied existence—senses, sense-objects, innate constitution, consciousness, mind, vital breaths, and the individual life-principle—encouraging discernment between the operating factors within the body and the deeper Self that should not be confused with them.
In the Śānti Parva’s philosophical instruction, Vyāsa is explaining to the listener the elements that are invariably present in living bodies, setting up a framework for understanding how experience and action arise through the senses, mind, and vital forces.